Amasya Pekmezli Höşmerim Tarifi: Cevizli Geleneksel Tatlı

Amasya höşmerimi, tereyağında kavrulmuş unun sulandırılmış üzüm pekmeziyle buluşturulduğu ve bol cevizle servis edildiği geleneksel bir tatlıdır. Balıkesir’in peynirli ve Aksaray’ın sütlü-yumurtalı höşmeriminden farklıdır. Bu tarif Amasya Valiliği kaynaklı Amasya Mutfağı kitabındaki temel malzemeleri ve yöntemi esas alan, dört küçük porsiyonluk ev uyarlamasıdır.

Amasya Höşmerimi Kaç Kişilik?

4–5 küçük porsiyon. Hazırlık yaklaşık 10 dakika, kavurma 15–20 dakika, pekmezle son pişirme 5 dakika. Kıvam için tencere tabanı ve unun kavrulma derecesi önemlidir.

Amasya Pekmezli Höşmerim Malzemeleri

240 g beyaz buğday unu (yaklaşık 2 su bardağı, silme); 125 g tereyağı; 150 ml üzüm pekmezi (yaklaşık 3/4 su bardağı); 200 ml sıcak su (1 su bardağı); 100 g iri kıyılmış ceviz (yaklaşık 1 su bardağı). İsteğe bağlı servis için 1–2 tatlı kaşığı ilave üzüm pekmezi. Bu miktarlar Amasya Valiliği tarifindeki 4 bardak un, 250 g tereyağı, 1 bardak pekmez, 1 bardak su ve 2 bardak ceviz oranlarının yarıya indirilmiş ev uyarlamasıdır; su miktarı pekmezin yoğunluğuna göre gerektiğinde azar azar ayarlanabilir.

Amasya Pekmezli Höşmerim Nasıl Yapılır?

1. Cevizleri hazırlayın

Cevizleri iri parçalar hâlinde doğrayın. Toz gibi çekmeyin; servis sırasında hafif çıtır bir doku bırakmaları gerekir. Üst süsleme için bir kısmını ayırın.

2. Pekmezi sıcak suyla açın

Üzüm pekmezini sıcak suya dökün ve tamamen karışana kadar karıştırın. Şerbeti ayrıca kaynatmak gerekmez. Çok koyu pekmez kullanıyorsanız kıvamını homojenleştirmek için bir çırpıcıdan yararlanın.

3. Tereyağını eritin

Kalın tabanlı, geniş bir tencereye tereyağını alın. Kısık-orta ateşte eritin. Yağın kararmasına veya yanmasına izin vermeyin.

4. Unu sabırla kavurun

Unu tencereye ekleyin. Tahta kaşık veya ısıya dayanıklı spatulayla sürekli karıştırarak 15–20 dakika kavurun. Un önce yağla birleşip topaklı görünebilir; sonra rengi açık fındık tonuna döner ve kavrulmuş un kokusu belirginleşir. Çok koyu renk alırsa ateşi düşürün.

5. Pekmezli suyu kontrollü ekleyin

Ocağı kısın. Pekmezli sıcak suyu 3–4 seferde dikkatlice ekleyin; sıcak karışım sıçrayabilir. Her ilavede hızlıca karıştırarak un topaklarını açın. Koyu ama kaşıkla şekillendirilebilen helva kıvamı hedefleyin. Gerekiyorsa 1–2 yemek kaşığı sıcak su ekleyebilirsiniz.

6. Beş dakika daha pişirin

Pekmezli karışımı ekledikten sonra yaklaşık 5 dakika kısık ateşte karıştırarak pişirin. Karışım tencerenin kenarından ayrılıp toparlanınca ocağı kapatın. Pekmezin şekerini yakmamak için yüksek ateş kullanmayın.

7. Cevizle servis edin

Höşmerimi servis tabağına yayın veya kaşıkla porsiyonlayın. Üzerine iri kıyılmış ceviz serpin. Dilerseniz ortasına küçük bir çukur açıp bir miktar duru üzüm pekmezi ekleyin. Ilık servis edin.

Kıvamı Nasıl Olmalı?

Bu tatlı ne akışkan bir muhallebi ne de taş gibi sert bir helvadır. Kaşığa gelen, nemli, kavrulmuş un dokusu taşıyan ve pekmezle birleşmiş bir kıvam hedeflenir. Çok kuruysa 1–2 kaşık sıcak su ekleyin; çok yumuşaksa birkaç dakika daha kısık ateşte karıştırın.

Amasya Höşmeriminin Püf Noktaları

Unu yağda yeterince kavurmadan pekmezi eklemeyin; çiğ un tadı kalabilir. Pekmezli suyu azar azar eklemek topaklanmayı azaltır. Şeker ilavesine gerek yoktur; tatlılık üzüm pekmezinden gelir. Cevizi pişirme yerine servis aşamasında eklemek dokusunu korur. Kalın tabanlı tencere tabanın yanmasını önlemeye yardımcı olur.

Amasya Höşmerimi ile Diğer Höşmerimler Arasındaki Fark

Balıkesir höşmerimi peynir ve irmik temellidir. Aksaray höşmerimi süt, yumurta ve unla tavada hazırlanır. Amasya höşmeriminde ise kavrulmuş un, tereyağı ve sulandırılmış üzüm pekmezi belirleyicidir; üzerine bol ceviz konur. Aynı adın farklı yörelerde ayrı yemekleri anlatması Anadolu mutfak çeşitliliğinin güzel örneklerindendir.

Yanında Ne Sunulur?

Şekersiz çay, sade Türk kahvesi veya bir bardak sütle sunulabilir. Pekmez aroması yoğun olduğu için ek şeker kullanmadan da tatlıdır.

Saklama ve Yeniden Isıtma

Pişen tatlıyı oda sıcaklığında uzun süre bırakmayın. Ilıdıktan sonra iki saat dolmadan kapalı kapta buzdolabına kaldırın; 2–3 gün içinde tüketin. Yeniden ısıtacaksanız çok az su ekleyerek kısık ateşte karıştırın. Cevizi servis sırasında eklemek daha iyi sonuç verir.

Sık Sorulan Sorular

Amasya höşmeriminde peynir var mı?

Amasya Valiliğinin kayda geçen bu tarifinde peynir kullanılmaz. Temel malzemeler un, tereyağı, üzüm pekmezi, su ve cevizdir.

Pekmez yerine şeker kullanılır mı?

Şekerle helva hazırlanabilir ancak Amasya höşmeriminin üzüm pekmezinden gelen belirgin aroması değişir. Bu nedenle tarifin aslına yakın sonuç için pekmez tercih edin.

Höşmerim neden topaklanır?

Pekmezli suyun hızlı dökülmesi ve yeterince karıştırılmaması topaklanmaya yol açar. Sıvıyı azar azar ekleyin ve spatulayla karıştırın.

Ceviz hamura mı eklenir?

Bu yöntemde ceviz servis sırasında üzerine serpilir. İsteğe bağlı olarak bir kısmı tatlıya karıştırılabilir; fakat yöresel kayıt üzerinin cevizle süslenmesini anlatır.

Amasya höşmerimi sıcak mı yenir?

Ilık servis etmek uygundur. Soğuduğunda tereyağı katılaşacağı için tatlı daha sıkı bir kıvam alır.

Pekmez kaynatılır mı?

Pekmez sıcak suyla inceltilir, ardından kavrulmuş unla yaklaşık beş dakika birlikte pişirilir. Ayrı bir şerbet kaynatmaya gerek yoktur.

Sonuç

Amasya höşmeriminde doğru sonuç için unun sabırla kavrulması, pekmezli suyun kontrollü eklenmesi ve tatlının cevizle ılık servis edilmesi önemlidir. Böylece az malzemeyle yöreye özgü, doyurucu bir tatlı hazırlanır.